GTT / GCT

آزمایش تحمل گلوکز خوراکی ( OGTT)  (Oral Glucose Tolerance Test  )

 این راهنما برای استفاده مسوولین فنی وکارشناسان آزمایشگاههای تشخیص طبی تدوین شده است

تهیه کننده : آزمایشگاه رفرانس کشور

 

-          اندازه گیری سریال گلوکز خون قبل و بعد از مصرف خوراکی مقدار مشخصی از گلوکز، روشی مناسب برای تفکیک افراد سالم از بیماران می باشد .

-          اگرچه استفاده از این آزمایش در شناسایی بیماران ، روشی حساستر از اندازه گیری قند خون ناشتا می باشد ولی ممکن است تحت تاثیرمتغیرهای فراوانی قرار بگیرد . به همین دلیل ، توصیه می شود ضمن رعایت تمامی موارد لازم ، آزمایش در دو نوبت جداگانه انجام شود ( به استثنای مواردی که نتایج بطور فاحشی غیر طبیعی باشند) .

 

آماده سازی بیمار :

1- پس ازمشورت با پزشک معالج ، حتی الامکان داروهایی که ممکن است روی میزان قند خون اثر بگذارد ( مانند تیازیدها، داروهای ضد بارداری خوراکی، کورتیکواستیروییدها و... ) قطع گردد .

2- رژیم غذایی به مدت سه روز، آزاد و بدون محدودیت بوده ( حداقل 150گرم کربوهیدرات در روز) و فعالیتهای بدنی نیز مطابق معمول صورت گیرد .

3- آزمایش در افراد سرپایی انجام می گیرد . انجام آزمایش در افراد بستری ، مبتلایان به بیماریهای حاد و نیز افراد بدون تحرک عادی ،ممکن است منجر به اخذ نتایج نادرست گردد .

4- از شب قبل از آزمایش ، بیمار باید بمدت 16-10ساعت ناشتا باشد ، دراین مدت نوشیدن آب بلامانع است .

5- آزمایش باید بین ساعات 9-7 صبح انجام گردد .

 

مراحل انجام آزمایش :

1. فرد باید در حالت نشسته قرارگیرد .
2. یک نمونه خون در حالت ناشتا گرفته می شود . سپس 100 گرم گلوکز ( در کودکان مقدار گلوکز 1.75 g/kg و حداکثر 75 گرم می باشد ) که در 300 میلی لیتر آب حل شده به بیمار داده می شود تا در مدت حداکثر 5 دقیقه نوشیده شود . معمولا محلول خنک آسانتر تحمل می شود .

از آنجایی که برای ارزیابی صحیح نتایج ، مقدار گلوکز تجویز شده اهمیت فراوانی دارد ، حتما باید از پودر یا محلول گلوکز با مقادیر مشخص ، که برای انجام این آزمایش تهیه شده اند ، استفاده گردد . استفاده از هر محلول قندی دیگر مانند شربت ها ، آب قند و...  که دارای مقادیر نامشخص گلوکز می باشند ، ممنوع است .

3.  فرد باید در طول انجام آزمایش ، از سیگار کشیدن ، فعالیت بدنی شدید ، نوشیدن چای یا قهوه و خوردن مواد غذایی خودداری نماید .

4.  دو ساعت بعد از مصرف گلوکز ، مجددا نمونه خون گرفته می شود .

 

متغیرهای موثر بر انجام آزمایش :

برخی از عوامل موثر بر انجام آزمایش عبارتند از مدت ناشتا بودن ، میزان کربوهیدرات مصرف شده در روز های قبل از انجام آزمایش ، داروهای مصرفی  ، ضربات جسمانی  یا هر گونه استرس فیزیکی ، وجود بیماری همزمان ، سن ، میزان فعالیت بدنی  و وزن ، وضعیت بیمار در زمان آزمایش ، اضطراب و مصرف کافئین .

 

تفسیر نتایج  :

نحوه تفسیر نتایج آزمایش تحمل گلوکز ، بر مبنای برنامه کشوری پیشگیری و کنترل دیابت ( کتابچه پزشک و دیابت ، چاپ شده توسط مرکز مدیریت بیماریها ) در زیر آمده است .

 

تشخیص دیابت :

قند پلاسمای خون وریدی ،   2 ساعت بعد از مصرف 75gr گلوکز خوراکی ، مساوی یا بیش از 200mg/dl

 

تشخیص اختلال تحمل گلوکز :  ( Impaired Glucose Tolerance Test )

     قند پلاسمای خون وریدی، 2 ساعت بعد از مصرف 75gr گلوکز خوراکی ، مساوی یا بیش از 140mg/dl و کمتر از 200mg/dl

 

 

 

1.Glucose Challenge Test

 

زنان باردار بر اساس قرارگیری درمعرض عوامل خطر، در یکی از دو گروه زیر قرار گرفته و از طریق GCT  با 50 گرم گلوکز مورد غربالگری قرار می گیرند .

1. زنان باردار در معرض خطر ( دارای سابقه مرده زایی ، حداقل دو بار سقط خودبخودی ، تولید نوزاد با وزن 4 کیلوگرم  و بالاتر ، سابقه دیابت در افراد درجه یک خانواده و چاقی به معنی BMI   مساوی یا بیشتر از  30kg/m2 قبل از بارداری ) در اولین مراجعه GCT  می شوند .

2. زنان بارداری که در معرض عوامل خطرزای فوق نیستند ، باید در هفته 28-24 بارداری از طزیق GCT غربالگری شوند .

 

آماده سازی بیمار :

1.      با مشورت پزشک ، حتی الامکان دارو هایی که ممکن است روی میزان قند خون اثر بگذارد ( مانند نیازید ها ،کورتیکو استروئید ها و ... ) قطع گردد .

2.      رژیم غذایی به مدت 3 روز آزاد و بدون محدودیت بوده ( حداقل 150 گرم کربوهیدرات در روز) و فعالیت های بدنی نیز مطابق معمول صورت گیرد .

3.      آزمایش در افراد سرپایی انجام می گیرد ، انجام آزمایش در افراد بستری و بدون تحرک عادی ممکن است منجر به اخذ نتایج نادرست گردد .

4.      آزمایش در شرایط غیر ناشتا انجام می شود و انجام آن در هر ساعت روز و بدون توجه به آخرین وعده غذا ، ممکن می باشد .

 

مراحل انجام آزمایش :

1.      50 گرم گلوکز در 250-300 میلی لیتر حل شده و در مدت 5 دقیقه نوشیده می شود ، معمولا محلول خنک آسانتر تحمل می شود .

2.      در مدت انجام آزمایش ، بیمار در حالت نشسته بوده  و از سیگار کشیدن ، فعالیت بدنی شدید ، نوشیدن چای یا قهوه  و خوردن مواد غذایی خودداری می نماید .

3.      اگر عوارضی مانند تهوع بروز کرد ، بیمار می تواند در حالت خوابیده قرار گیرد ، ولی در صورت استفراغ  ، نتایج دیگر قابل اطمینان نبوده  و آزمایش نباید ادامه یابد .

4.      بعد از یک ساعت نمونه خون وریدی گرفته می شود .

 

2-Oral Glucose Tolerance Test

 

  در زمان بارداری وقتی GCT مختل باشد ، OGTT بعنوان آزمایش تشخیصی ، مطابق با شرایط مندرج در صفحه اول راهنما و لحاظ موارد اختلاف زیر ، انجام میگیرد .

-          در فرد باردار مدت زمان ناشتا بودن می تواند 14-8 ساعت باشد .

-          آزمایش با 100gr گلوکز انجام می شود .

-          یک نمونه خون در شرایط  ناشتا گرفته شده  و سپس گلوکز خورده می شود . نمونه های خون بعدی به فاصله یک ساعت تا 3 ساعت بعد از مصرف گلوکز گرفته می شوند .

-          مقادیر مورد انتظار در خانم های باردار در جدول زیر آمده است .

 

 

قند پلاسمای ناشتا	کمتر از/ dl 95 mg
قند پلاسمای یک ساعت بعد از OGTT	کمتر از 180 mg / dl
قند پلاسمای دو ساعت بعد از OGTT	کمتر از 155 mg / dl
قند پلاسمای  سه  ساعت بعد از OGTT	کمتر از 140 mg / dl

 

تفسیر نتایج :

اگر دو نمونه خون ، برابر یا بیش از نتایج فوق باشد ، فرد مبتلا به دیابت بارداری است .

اگر قند خون در یک نمونه خون ، برابر یا بیش از نتایج فوق باشد ، آزمایش OGTT باید در هفته  36-32 بارداری  با 100 گرم گلوکز تکرار گردد .

افرادی که میزان قندشان در هر 4 مورد ، کمتر از مقادیر مندرج در جدول است ، طبیعی در نظر گرفته می شوند .

 

تشخیص دیابت حاملگی GestationaL Diabetes Mellitus ( GDM)

عدم تحمل کربوهیدراتها به درجات مختلف ، که برای اولین بار طی بارداری بروز نموده یا تشخیص داده شوند را دیابت بارداری  می نامند ، این افراد ممکن است علامت دار یا بدون علامت باشند .

افرادی که علائم بالینی دیابت را نشان می دهند ، اغلب قند خون و HbA1c  بالا داشته  و  معمولا برای تشخیص نیازی به انجام تستهای تحمل گلوکز ندارند . اما اکثر مبتلایان به دیابت حاملگی ، بدون علامت می باشند و این مساله لزوم انجام آزمایش غربالگری درخانم های باردار را نشان می دهد . غربالگری در مرحله ی اول از طریق آزمایش GCT و در صورت لزوم OGTT  انجام می شود.

 

تفسیر نتایج :

بر اساس دستورالعمل برنامه ریزی کشوری پیشگیری و کنترل دیابت ، در خانم هایی که در معرض دیابت نیستند ، اگر قند خون پلاسما کمتر از 120mg/dl باشد احتمال دیابت حاملگی منتفی است ولی اگر 130mg/dl یا بیشتر باشد ، باید آزمایش تحمل گلوکز با 100 گرم گلوکز و مطابق با دستور العمل OGTT انجام شود .

در خانم های در معرض خطر ، اگر قند خون پلاسما کمتر از 130 mg/dl ،در هفته 28-24 مجددا GCT  انجام  می شود ولی اگر مقدار گلوکز بیش از 130 mg /dl  باشد ، باید آزمایش تحمل گلوکز با 100 گرم گلوکز و مطابق با دستورالعمل OGTT انجام شود .

 

تست هاي آزمايشگاهي دوران بارداري

تست هاي آزمايشگاهي دوران بارداري

 تستهاي آزمايشگاهي معمولا اطلاعات مفيدي در مورد بارداري از اوايل وقوع حاملگي تا اولين روزهاي زندگي نوزاد را  به ما مي دهد.

 بعضي از اين تستها در زمانهاي معيني از بارداري انجام مي شوند و ساير تستها در صورت ايجاد مشكلات خاص در  خلال حاملگي تقاضا مي گردد .همچنين بعضي از تستهاي آزمايشگاهي در خانم هايي كه به دلايل مختلف (سن مادر  ، سابقه خانوادگي و ..) در معرض خطر هستند در خواست مي گردد. تستهايي كه در ذيل بدان اشاره خواهد  شد شامل تستهاي روتين و برخي از تستهاي كم تر شايع دوران بارداري مي باشد.

 پزشك شما ممكن است تعدادي از اين تستها را درخواست نمايد و يا بسته به شرايط خاص شما تستهاي بيشتري را مدنظر قرار دهد.

الف :تست های ژنتیک برای بیماری های ارثی
نام تست	نوع نمونه	چه کسی باید انجام دهد ؟	چه زمانی باید انجام گیرد ؟	چرا انجام می شود ؟
تست های ژنتیکی برای بیماری های ارثی	نمونه خون	پدر و مادر	قبل از لقاح یا سه ماهه اول بارداری	وضعیت ناقل بودن برای بیماری های خاص ژنتیک چک می شود تا ریسک بچه دار شدن با آن بیماری تخمین زده شود .
تست های ژنتیکی برای اختلالات هموگلوبین	نمونه خون	پدر و مادر	قبل از لقاح یا در دوران بارداری	وضعیت ناقل بودن برای ناهنجاری های هموگلوبین جهت تخمین ریسک بچه دار شدن با آن بیماری بررسی می شود .
تست جهت ناقلین بیماری فیبروزکیستیک	نمونه خون	پدر و مادر	قبل از لقاح یا سه ماهه اول بارداری	وضعیت ناقل بودن برای فیبروزکیستیک چک می شود .
ب:تستهاي مربوط به سلامتي مادر كه بر بارداري تاثير گذار است
مصونیت در برابر بیماری سرخجه	نمونه خون	مادر	قبل از لقاح یا سه ماهه اول بارداری	بررسی ایمنی در برابر ویروس که می تواند سبب اختلالات زمان تولد شود .
تست آنتی بادی HIV	نمونه خون	مادر	قبل از لقاح یا سه ماهه اول بارداری ، ممکن است در شرایط High Risk   ،  در سه ماهه سوم هم تکرار شود .	بررسی آلودگی HIV   که در صورت ابتلاي مادر، اقداماتی جهت کاهش انتقال به بچه صورت گیرد .
تست های گنوره ، کلامیدیا و سیفلیس	سلول های دهانه رحم ، ادرار یا نمونه خون	مادر	قبل از لقاح یا سه ماهه اول بارداری ، ممکن است در شرایط High Risk   ،  در سه ماهه سوم هم تکرار شود .	بررسی عفونت STD   ( بیماری های مقاربتی ) که می تواند باعث سقط ،اختلال زایمان یا عفونت نوزاد هنگام زایمان شود .
Pap Smear ( پاپ اسمیر )	سلول های دهانه رحم	مادر	قبل از لقاح یا سه ماهه اول بارداری	سلول های غیر عادی دهانه رحم ، التهاب و STD   ها را تشخیص می دهد .
غربالگری هپاتیت B	نمونه خون	مادر	قبل از لقاح یا سه ماهه اول بارداری ، در صورت لزوم در سه ماهه سوم تکرار می گردد .	آلودگی هپاتیت B   را تشخیص می دهد .
تست واریسلا - زوستر	نمونه خون	مادر	قبل از لقاح یا سه ماهه اول بارداری	بررسی مصونیت در برابر آبله مرغان که می تواند نقایصی را در هنگام تولد ایجاد کند .
پانل TORCH	نمونه خون	مادر	قبل از لقاح یا سه ماهه اول بارداری اگر مشکوک به عفونت بود .	بررسی آلودگی توکسو پلاسما و دیگر بیماری های عفونی (مانند هرپس و سيتومگالوويروس) که می توانند نقایص زمان تولد ایجاد کنند .
باکتریال واژینوزیس	نمونه ترشحات واژن	مادر	قبل از لقاح یا هروقتی که علائمی مشاهده شد .	عفونت را که باعث ایجاد تولد زود هنگام می شود تشخیص می دهد .
کشت ادرار از نظر و جود باکتری	نمونه ادرار	مادر	اولین ویزیت مادر پیش از تولد نوزاد یا بین هفته های 12 تا 16 بارداری ، ممکن است در سه ماهه سوم تکرار گردد .	وجود باکتری در ادرار را تشخیص می دهد که می تواند موجب عفونت کلیه شود یا خطر تولد زود هنگام نوزاد و کم وزنی نوزاد در زمان تولد را افزایش دهد .
اسپرپتوکوک گروه B	نمونه گیری از واژن و مقعد	مادر	بین هفته های 35 تا 37 بارداری	عفونت هایی که می تواند به نوزاد در هنگام تولد آسیب برساند و رحم و مجرای ادراری مادر و هر برشی که در سزارین ایجاد می شود را عفونی کند .
ج:تحت نظر گرفتن و کنترل بارداری
نام تست	نوع نمونه	چه کسی باید انجام دهد ؟	چه زمانی باید انجام گیرد ؟	چرا انجام می شود ؟
تست بارداری	نمونه خون	مادر	سه ماهه اول بارداری	تأیید بارداری
تست ادرار برای تشخیص قند و یا پروتئین	نمونه ادرار	مادر	هر بار ویزیت قبل از تولد	بررسی علائم عفونت کلیه یا مثانه ، دیابت بارداری
تست هموگلوبین	نمونه خون	مادر	قبل از لقاح یا اوایل سه ماهه اول بارداری ؛ در سه ماهه سوم تکرار می گردد .	بررسی کم خونی
غربالگری آنتی بادی	نمونه خون	مادر	سه ماهه اول بارداری که در هفته 28 بارداری تکرار می شود .	بررسی عدم تطابق بالقوه در نمونه خون بین مادر و جنین  ( مانند آنتی بادی فاکتور Rh  )
تست گلوکز / تست تحمل گلوکز	نمونه خون	مادر	بین هفته های 24 تا 28 بارداری	بررسی بیماری دیابت در دوران بارداری
شمارش پلاکتهای خونی	نمونه خون	مادر	سه ماهه سوم بارداری	كاهش تعداد پلاكت یا دیگر مشکلات پلاکت های خونی را تشخیص می دهد . پلاکت ها برای انعقاد خون در صورت خونریزی حین زایمان پر اهمیت هستند .
د:تشخیص یا تعیین ریسک ناهنجاری های جنینی
نام تست	نوع نمونه	چه کسی باید انجام دهد ؟	چه زمانی باید انجام گیرد ؟	چرا انجام می شود ؟
غربالگری سندروم داون در سه ماهه اول بارداری  ( تست دو گانه )	نمونه خون به اضافه سونوگرافی	مادر	معمولاً بین 10 هفته و 4 روز تا 13 هفته و 6 روز بارداری	خطر حمل جنین با ناهنجاری های کروموزومی مشخص مانند سندروم داون را تشخیص می دهد .
تست سه گانه یا چهارگانه	نمونه خون	مادر	هفته 15 تا 20 بارداری	خطر حمل جنین با ناهنجاری های کروموزومی مشخص و نقایص لوله عصبی را تشخیص می دهد .
نمونه گیری از پرزهای جفتی(CVS)	سلولهای جفت	مادر	در صورت نیاز بین هفته های 10 تا 12 بارداری	عیوب کروموزومی در جنین را تشخیص می دهد .
آمنیوسنتز	مایع آمنیوتیک	مادر	در صورت نیاز بین هفته های 15 تا 20 بارداری	نقایص هنگام تولد همچنین ناهنجاری های کروموزومی را تشخیص می دهد .
کوردوسنتز	نمونه خون جنین که از سیاهرگ بند ناف بدست می آید .	مادر	در صورت نیاز از هفته 18 تا 22 بارداری	تشخیص ناهنجاری های کروموزومی ، مشکلات خونی و عفونت های خاص
ه:بلوغ جنین / آمادگی برای تولد
نام تست	نوع نمونه	چه کسی باید انجام دهد ؟	چه زمانی باید انجام گیرد ؟	چرا انجام می شود ؟
آمينوسنتز	مایع آمنیوتیک	مادر	پس از هفته 32 بارداری اگر ریسک تولد زودرس نوزاد وجود دارد .	بررسی رشد ریه
Fetal Fibronectin ( FFN )	نمونه مایع از واژن یا دهانه رحم	مادر	بین هفته های 26 تا 34  بارداری اگر بیمار علائم داشته باشد .	نتیجه منفی به شدت پیش بینی کننده این است که زایمان زودرس در 14 – 7  روز آینده اتفاق نمی افتد .

توجه:مطالب فوق فقط جهت آگاهي عرضه مي شود و به هيچ عنوان جايگزين مشاوره هاي درماني و مراجعه به پزشك نمي باشد.

ترپل تست ( Triple Test)

یکی از نگرانیهای عمده در دوران بارداری بی اطلاعی از وضعیت سلامت جنین در حین دوره ۹ ماهه بارداری میباشد که به کمک مراقبتهای دوران بارداری و انجام تستهای مورد نیاز تلاش برای به حد اقل رساندن این نگرانیها شده است. از جمله برای بررسی وضعیت جنین از نظر ابتلا به ناهنجاری های کروموزومی تستهایی وجود دارد که در ۳ ماهه اول و دوم بارداری انجام میشود و ریسک ابتلا جنین را به اینگونه ناهنجاریها مشخص میکند که البته ماهیت تستها در سه ماهه اول و دوم بارداری متفاوت میباشد. این مطلب به بررسی تست تریپل Triple Test که در دوران 3 ماهه دوم بارداری انجام میشود میپردازد.

Triple Test:

تریپل تست یک تست ترکیبی از اندازه گیری 3 هورمون مهم تولید شده در این دوران میباشد که در هفته 20-15 حاملگی بنا به درخواست پزشک انجام شده و ریسک ابتلا جنین را به تریزومی 21و 18 و ناهنجاریهای لوله جنینی از جمله انسفالوپاتی را به طور آماری اندازه گیری میکند. برای تفسیر بهتر نتایج تست علاوه بر اندازه گیری پارامترهای 3 گانه نیاز به دانستن سن مادر، وزن مادر هنگام نمونه گیری و ناراحتیهای بالینی مادر از جمله دیابت میباشد.

مارکرهای مورد اندازه گیری در تریپل تست:

1- الفا فیتو پروتئین AFP: این هورمون توسط کبد جنین تولید شده و از طریق جفت وارد خون مادر میشود همچنین این هورمون وارد مایع امنیوتیک نیز میشود. میزان این هورمون تا هفته 12 حاملگی افزایش یافته و پس از آن شروع به کاهش تدریجی تا هنگام تولد مینماید.

2- B-Hcg: این هورمون مهمترین هورمون تولید شده در هنگام بارداری میباشد که توسط جفت ترشح شده و وارد خون مادر میگردد. این هورمون کمک به ترشح پروژسترون منماید و باعث حفظ جنین میگردد. میزان این هورمون در 3 ماهه اول بارداری افزایش یافته و پس از آن شروع به کاهش تدریجی نموده به طوریکه در هنگام تولد میزان این هورمون کمتر از 10% میباشد.

3- استریول آزاد Free Estriol: استریول نیز یکی از انواع استروژنها بوده که توسط کبد و غده آدرنال جنین و جفت تولید شده و وارد خون مادر میگردد. میزان این هورمون در حدود هفته 8 افزایش یافته و بعد از آن تا موقع تولد به تدیج افزایش میابد.

* اخیرا نیز به مجموع فاکتورهای فوق فاکتور جدیدی به نام Inhibin A اضافه شده است که باعث افزایش حساسیت و دقت تست میشود و تحت عنوان Quad Screen درخواست میشود. Inhibin A یک پروتئین دیمر تولید شده توسط جفت میباشد که در هفته 17-14 کاهش یافته و بعد از آن مجددا افزایش میابد.

تغییرات فاکتورهای ترپل تست در ناهنجاریها:

1- در تریزومی 21 ( سندرم داون ): در این اختلال میزان AFP و Free Estriol کاهش یافته و در مقابل میزان Hcgو Inhibin A افزایش میابد.

2- تریزومی 18: در این اختلال میزان Hcg و Free estriol کاهش یافته و میزان AFP متغیر میباشد.

3- اختلال نقص لوله های عصبی باز: در این مورد نیز میزان AFP افزایش قابل توجهی پیدا میکند.

تفسیر نتایج: نتایج تست همانطور که گفته شد با توجه به وضعیت بالینی مادر، سن دقیق بارداری، وزن مادر در هنگام نمونه گیری، تفسیر میشود. باید توجه شود که در صورت وارد نمودن اطلاعات غلط نتایج نادرستی نیز حاصل میشود. در نهایت بر اساس نتایج تست و اطلاعات وارد شده نموداری رسم میشود که بر اساس این نمودار فرد در محدوده نرمال بر اساس سن و یا خارج از این محدوده قرار میگیرد. افزایش ریسک بر اساس این نمودار به معنای ابتلای قطعی جنین به ناهنجاری نمیباشد بلکه تنها از نظر آماری در بین افراد با ریسک بالا قرار میگیرند و لازم است که به منظور تعیین دقیق ابتلای جنین به ناهنجاری تستهای تکمیل تری مانند آمنیوسنتز و تجزیه کروموزومی قرار انجام گردد.

بررسی مایع منی Semen analysis

Semen یا همان مایع منی مایعی سفید-شیری میباشد که حاوی سلولهای جنسی فرد مذکر ( Male) به نام اسپرم میباشد. اسپرم همانگونه که ذکر شد سلولهای جنسی مرد بوده که دارای یک سر و یک دم بوده و در سر خود یک نسخه از هر کروموزوم انسانی را داشته و بنا بر این حامل اطلاعات ژنتیکی جنس مذکر میباشند این سلولها در طی عمل لقاح با استفاده از دم خود حرکت نموده و خود را به سلول جنسی ماده میرساند. آزمایش بررسی مایع منی با عنوان اسپرموگرام یکی از آزمایشهای بسیار رایج در آزمایشگاه های تشخیص طبی میباشد. این تست غالبا در زوجهایی که با مشکلات نازایی مواجه هستند به منظور بررسی وضعیت سلامت مرد انجام میشود و نیز گاها در مردانی که عمل وازکتومی انجام داده اند به منظور بررسی موفقیت این عمل این تست درخواست میشود. به طور معمول پارامترهایی که روی semen اندازه گیری و بررسی میشود شامل موارد زیر میباشند:

1- حجم (Volum )

2- زمان سیالیت ( Liquation time)

3- درصد حرکت و همچنین ثبت درصد حرکت تند و کند به طور مجزا

4- غلظت ( Consistency )

5- درصد اسپرم های نرمال از نظر شکل و بلوغ

6- PH

7- ثبت تعداد گلبولهای سفید و سلولهای اپی تلیال و همچنین تعداد گلبولهای قرمز

8- تعداد

 

همانطور که واضح است مایع منی لازم است هم از نظر ماکروسکوپی و هم از نظر میکروسکوپی مورد بررسی قرار گیرد.

 

به  منظور دستیابی به بهترین و ارزشمندترین نتایج در این تست لازم است مایع منی در همان محل آزمایشگاه جمع آوری شود و در غیر این صورت لازم است که ظرف حداکثر 30-20 دقیقه به آزمایشگاه و در همان دمای طبیعی محیط ارسال شود. در آزمایشگاه این مایع به مدت 30 دقیقه در دمای 37 درجه سانتیگراد قرار داده شده و پس از ان حتما در پاپان 30 دقیقه لازم است ابتدا میزان حرکت، بررسی مورفولوژی و تعداد سلولهای سفید و اپی تلیال با گرفتن یک لام مستقیم انجام شده و سپس حجم و PH نیز ثبت شود. به منظور شمارش نیز میتوان از نمونه رقت 20/1 تهیه کرده و با استفاده از لام نئوبائر در خانه های مربوط به WBC شمارش نموده و در عدد 200000 که طبق فورمول زیر به دست میاید ضرب میشود. تعداد به دست آمده بر حسب تعداد در هر میلی لیتر گزارش میشود.

 

تعداد شمارش شده x ضریب رقت ( 20 ) x 10 x ضریب تبدیل به میلی لیتر ( 1000)

 

تفسیر نتایج: معمولا حجم استاندارد بین 6-2 سی سی بوده که بر اساس آن میتوان به نتایج ارزشمندی دست یافت. از نظر تعداد معمولا تعداد زیر 20000000 دلیل بر ناتوانی مرد در بارور نمودن میباشد همچنین از نظر حرکت میزان حرکت بالای 50٪ و مرفولوژی نرمال در حد 60٪ با بالا مطلوب میباشد.

 

سایر تستهایی که میتوان بر روی مایع منی انجام داد نیز شامل

1- تست بررسی Sperm antibody در صورت غیر نرمال بودن نتایج

2-تست بررسی عملکرد اسپرم

3-تست Cryosurvival به منظور بررسی میازن دوام اسپرم در ذخیره طولانی مدت

4- Sperm viability test: به منظور بررسی میزان حیات اسپرم در مواردی که میزان اسپرم های زنده و متحرک بسیار کم باشند.

AFP آلفا فیتو پروتئین

AFP آلفا فیتو پروتئین، پروتئین تولید شده توسط کیسه زرده جنینی،مجاری گوارشی جنینی و درنهایت توسط کبد جنین میباشد . سطح این پروتئین در سرم جنین تا پایان 3 ماهه اول بارداری افزایش دارد و بعد از آن شروع به کاهش میکند. در این مدت چون جنین این پروتئین را در ادرار خود دفع میکند بنابراین سطح آلفا فیتو پروتئین مایع آمنیوتیک بازتابی از سطح این پروتئین در سرم نوزاد میباشد.بعد از تولد میزان آن در خون کم میشود. این پروتئین در دوران جنینی به رسپتورهای استرادیول متصل میشود. از این پروتئین و اندازه گیری سطح آن در سرم مادر و یا مایع آمنیوتیک در دوران بارداری برای تعیین ریسک ابتلای فرزند به سندرم داون وسایر ناهنجاری های جنینی استفاده میشود. میزان این پروتئین در افرادی با نوع خاصی از سرطان سلولهای کبدی به نام هپاتو سلولار کارسینوما و نیز در سرطان هایی بامنشاء جنینی مانند سرطان بیضه بالا میرود. بنابر این...

B-HCG

هورمون B-Human Chorionic Gonadotropin که به طور اختصار B-HCG خوانده میشود یک هورمون اصلی در حاملگی میباشد. در جریان حاملگی سلول تخم بعد از بارور شدن در دیواره رحم جایگزین میشود و شروع به تولید هورمون فوق مینماید. این هورمون با اثر روی جسم زرد باعث بقای جسم زرود و  ادامه تولید استروژن و با مقدار بیشتر پروژسترون در 3 ماهه اول حاملگی میشود که این هورمون در بقای سلول تخم و ایجاد شرایط لازم برای بارداری لازم است. در 3 ماهه دوم و سوم حاملگی با تشکیل جفت، از آنجائیکه جفت خود شروع به تولید پروژسترون مینماید بنابراین جایگزین جسم زرد شده و نیاز به فعالیت و بقای جسم زرد برطرف میشود و در نتیجه میزان B-HCG به میزان 30-10٪ میزان اولیه کاهش میابد. همچنین این هورمون علاوه بر اثر فوق باعث رشد گنادهای جنسی در جنین و همچنین تولید تستسترون در مردها میشود ودر مردان با سرطان بیضه میزان این هورمون افزایش میابد. میزان B-hcg در 2 مقطع در طول حاملگی مهم میباشد که شامل 1- هنگام تشخیص حاملگی 2- میزان ان در طول دوران بارداری که تحت عنوان تستی به نام triple test  اندازه گیری میشود . در این تست میزان b-hcg همراه با 2 مارگر دیگر مثل AFP وEsteriol اندازه گیری میشود و بر اساس نتایج این تستها و شرایط مادر، جنین از نظر غیر نرمال بودن بررسی میشود. میزان b-hcg همانطور که ذکر گردید در طول هفته 9-8 شروع به کاهش میکند بنابراین اگر میزان این هورمون در طول هفته 22-15 بیش از حد انتظار بود میتواند بیانگر غیرنرمال بودن جنین و امکان بروز بیماری هایی مانند سندرم داون در او باشد.

مقادیر نرمال b-hcg:

*در مردان زیر 3

*در زنان با دوره قاعدگی منظم زیر 5

*در زنان یائسه زیر 10

البته لازم به ذکر است که مقادیر نرمال در هر آزمایشگاه و بسته به نوع کیت متفائوت میباشد.

Chart Of Average B-HCG Data

 

پانل کلسترول

پانل کلسترول شامل 4 تست میباشد که انجام آن در افراد بالای 20 سال به صورت هر 5 سال 1 بار  به منظور اطلاع از وضعیت سلامت و جلوگیری از ابتلا به بیماری های قلبی عروقی لازم می باشد. تستهای این پانل شامل :

1- کلسترول ( Cholestrol ): میزان کلسترول کلی بدن می باشد و افزایش آن در ارتباط با بروز بیماری های قلبی عروقی می باشد.

2- HDL-c : کلسترول خوب و یا همان کلسترول با دانسیته بالا می باشد حاوی کلسترول، فسفولیپید و آپوپروتئین A, C و کمی E می باشد. این لیپوپروتئین وظیفه حمل کلسترول را از بافتها به کبد به عهده دارد و به آن فاکتور ضد حمله قبلی ( Anti arthrogenic factor ) میگویند.

3- LDL-c :کلسترول بد یا کلسترول با دانسیته پایین میباشد، این لیپوپروتئین فاکتور ابتلا به آرترواسکلروز ( Arthrogenic factor ) می باشد و افزایش آن منجر به ایجاد پلاک در عروق و انسداد عروق می باشد.

4- تریگلیسرید : یکی دیگر از انواع چربیهای بدن که تقریبا در راستای افزایش کالری مصرفی بدن افزایش میبابد.

مقادیر مرجع :

کلسترول:                    زیر 200 mg/dl                 مطلوب

                                   200-239 mg/dl              مشکوک

                                   بالای 240 mg/dl               خطر

LDL-c                       زیر 70 mg/dl            مناسب برای افراد با ریسک بالای خطر بیماری قلبی

                                 زیر 100 mg/dl           مناسب برای افراد با ریسک بیماری قلبی

                                 100-139 mg/dl          نزدیک به مناسب

                                 139-159 mg/dl          تقریبا بالا

                                 160-189 mg/dl          بالا

                                 بالای 190 mg/dl         بسیار بالا

HDL-c                     زیر 40 mg/dl (مردان )       ضعیف

                               زیر 50 mg/dl ( زنان )        ضعیف

                               50-59 mg/dl                     خوب

                              بالای 60 mg/dl                  عالی

تریگلیسیرید             زیر 150 mg/dl                 مطلوب

                               150-199 mg/dl              حد وسط

                               200-499 mg/dl               بالا

                               بالای 500 mg/dl           بسیار بالا

در زنان به دلیل وجود هورمون استروژن سطح HDL بالاتر می باشد.

پانل کلسترول

پانل کلسترول شامل 4 تست میباشد که انجام آن در افراد بالای 20 سال به صورت هر 5 سال 1 بار  به منظور اطلاع از وضعیت سلامت و جلوگیری از ابتلا به بیماری های قلبی عروقی لازم می باشد. تستهای این پانل شامل :

1- کلسترول ( Cholestrol ): میزان کلسترول کلی بدن می باشد و افزایش آن در ارتباط با بروز بیماری های قلبی عروقی می باشد.

2- HDL-c : کلسترول خوب و یا همان کلسترول با دانسیته بالا می باشد حاوی کلسترول، فسفولیپید و آپوپروتئین A, C و کمی E می باشد. این لیپوپروتئین وظیفه حمل کلسترول را از بافتها به کبد به عهده دارد و به آن فاکتور ضد حمله قبلی ( Anti arthrogenic factor ) میگویند.

3- LDL-c :کلسترول بد یا کلسترول با دانسیته پایین میباشد، این لیپوپروتئین فاکتور ابتلا به آرترواسکلروز ( Arthrogenic factor ) می باشد و افزایش آن منجر به ایجاد پلاک در عروق و انسداد عروق می باشد.

4- تریگلیسرید : یکی دیگر از انواع چربیهای بدن که تقریبا در راستای افزایش کالری مصرفی بدن افزایش میبابد.

مقادیر مرجع :

کلسترول:                    زیر 200 mg/dl                 مطلوب

                                   200-239 mg/dl              مشکوک

                                   بالای 240 mg/dl               خطر

LDL-c                       زیر 70 mg/dl            مناسب برای افراد با ریسک بالای خطر بیماری قلبی

                                 زیر 100 mg/dl           مناسب برای افراد با ریسک بیماری قلبی

                                 100-139 mg/dl          نزدیک به مناسب

                                 139-159 mg/dl          تقریبا بالا

                                 160-189 mg/dl          بالا

                                 بالای 190 mg/dl         بسیار بالا

HDL-c                     زیر 40 mg/dl (مردان )       ضعیف

                               زیر 50 mg/dl ( زنان )        ضعیف

                               50-59 mg/dl                     خوب

                              بالای 60 mg/dl                  عالی

تریگلیسیرید             زیر 150 mg/dl                 مطلوب

                               150-199 mg/dl              حد وسط

                               200-499 mg/dl               بالا

                               بالای 500 mg/dl           بسیار بالا

در زنان به دلیل وجود هورمون استروژن سطح HDL بالاتر می باشد.

30 فروردین روز آزمایشگاه مبارک

عیدانه وزارت بهداشت ب(نامه موافقت وزارت بهداشت با قرار گیری آزمایشگاه جزو مشاغل سخت)

برای دریافت فایل حاوی نامه >>اینجا<< کلیک کنید